سفر به مجارستان

مجارستان

این کشور در حدود ۹ میلیون و ۸۸۰ هزار نفر جمعیت دارد، زبان رسمی آن مجاری و واحد پول آن فورینت است. پایتخت و پرجمعیتترین شهر این کشور بوداپست با یک میلیون ۷۴۰ هزار نفر جمعیت است. در حدود ۸۴ درصد از مردم این کشور مجاریتبار، ۱۴ درصد نامشخص، و ۳ درصد روما (کولی) هستند. زبان مجاری پرگویشورترین زبان غیر هندواروپایی در قاره اروپا است. زبان مجاری از خانواده فینواوگری است که از کوههای اورال سرچشمه میگیرند و مجاری با زبانهای فنلاندی و استونیایی خویشاوند است. پایههای مجارستان در اواخر سده نهم میلادی توسط شاهزاده آرپاد نهاده شد. فرزند نوه او یعنی استفن اول در سال هزار میلادی بر تخت پادشاهی نشست و مسیحیت را به عنوان دین رسمی مجارستان پذیرفت. مجارستان در سده دوازدهم قدرتی متوسط در جهان غرب آن زمان بهشمار میآمد. بخشهایی از مجارستان از ۱۵۴۱ تا ۱۶۹۹ یعنی ۱۵۸ سال در زیر سلطه عثمانی قرار گرفت. مجارستان بعدها تحت فرمان هابسبورگ قرار گرفت و سپس بخش عمدهای از پادشاهی اتریش-مجارستان را تشکیل داد. مجارستان در تاریخ ۲۳ اکتبر ۱۹۸۹ تبدیل به جمهوری پارلمانی دموکراتیک شد و امروزه به عنوان یک کشور توسعهیافته شناخته میشود. مجارستان از کشورهای توریستی است و در سال ۲۰۱۱ میلادی ۱۰٫۲ میلیون گردشگر را به خود جلب کرد. مجارستان، از کشورهای سابق کمونیستی شرق اروپا، همراه با شمار دیگری از کشورهای کمونیستی سابق و همچنین قبرس و جزیره مالت در سال ۲۰۰۴ به عضویت اتحادیه اروپا پذیرفته شد. در طول جنگ جهانی دوم و در جریان هولوکاست، نزدیک به ششصد هزار یهودی در مجارستان کشته شدند. در آن زمان دولت وقت مجارستان، با آلمان نازی متحد بود. امروزه، برطبق نتایج آژانس حقوق اساسی اتحادیه اروپا شدیدترین کشور یهودیستیز اتحادیه اروپا مجارستان است. ۹۰ درصد یهودیان این کشور اعلام کردهاند که به آنها توهین و بیحرمتی و در بسیاری موردها حمله میشود.

جغرافیا
مرزهای مجارستان کنونی پس از پایان جنگ جهانی اول و فروپاشی امپراتوری اتریش-مجارستان تثبیت شد. مرزهای مشترک مجارستان با دیگر کشورها جمعاً ۲۲۵۸ کیلومتر است. در شمال با جمهوری اسلواکی ۵۱۵ کیلومتر مرز مشترک دارد. در شرق آن کشور رومانی با ۴۴۳ کیلومتر مرز مشترک قرار دارد. همچنین در شمالشرقی مجارستان جمهوری اوکراین با ۱۰۳ کیلومتر مرز مشترک قرار دارد. در جنوب نیز کشور مجارستان با جمهوریهای پیشین یوگسلاوی (صربستان ۱۵۱ کیلومتر، کرواسی ۳۲۹ کیلومتر و اسلوونی ۸۲ کیلومتر) مرز مشترک دارد. در غرب مجارستان کشور اتریش با ۳۶۶ کیلومتر مرز مشترک جای گرفته است. مساحت مجارستان ۹۳٬۰۳۰ کیلومترمربع است. این کشور از شمال به جنوب ۲۵۰ کیلومتر و از شرق به غرب ۵۲۴ کیلومتر طول دارد. کشور مجارستان کشوری مسطح با دشتهایی در حوزه کارپات است که توسط رود بزرگ دانوب به دو بخش شمالی و جنوبی تقسیم شدهاست. مجارستان در حوزه اروپای مرکزی قرار دارد و دارای آب و هوایی معتدل میباشد. تابستانها در این کشور نسبتاً گرم با رطوبت متوسط است و در این فصل دشتهای مرکزی، افزایش شدیدی دارد. مجارستان دارای زمستانهایی با بارندگی زیاد و هوایی سرد است. بلندترین نقطه مجارستان کوه کِکِس است که ۱۰۱۴ متر ارتفاع دارد. دو رود مهم از جنوب (صربستان) وارد مجارستان میشود، رود دانوب که با گذر از بوداپست، پایتخت مجارستان راه شمال و شمال غرب را طی میکند و به اسلواکی و اتریش میرود و دیگری رود تیسا که آن هم از جنوب وارد مجارستان شده و راه شمال شرق را در پیش میگیرد و وارد اوکراین میشود. دریاچهای نیز به نام دریاچه بالاتون در غرب مجارستان قرار دارد. مجارستان دارای حالت دشت مانند و صاف بوده و دارای خاک حاصلخیزی نیز میباشد. از مهمترین شهرهای مجارستان میتوان به، دبرتسن ۲۰۵ هزار نفر، میشکولتس ۱۷۸ هزار نفر، سگد ۱۶۳ هزار نفر، پچ ۱۵۸ هزار نفر و گیور ۱۲۹ هزار نفر اشاره کرد. بوداپست از دو بخش بودا و پست تشکیل شده که اولی در کرانه باختری (سمت راست) رود دانوب و دومی در سمت خاوری این رود واقع شدهاند. شهر پچ که یکی از بزرگترین شهرهای کشور مجارستان میباشد پایتخت فرهنگی اروپا بوده و همچنین این شهر هر ساله پذیرای دانشجویان زیادی از دیگر کشورها است.

مناسبات بازرگانی ایران و مجارستان
در سال ۱۹۵۲ برای اولین بار بعد از جنگ جهانی دوم یک موافقتنامه بازرگانی بین ایران و مجارستان منعقد گردید که اساس و پایه مبادلات بین دو کشور در سالهای بعد قرار گرفت. از آن تاریخ تا ۱۹۶۶ بهطور کلی حجم مبادلات بین دو کشور چندان زیاد نبود و جمعاً از ۵/۱۱ میلیون دلار تجاوز نکرد. در مه ۱۹۶۶ یک موافقتنامه بازرگانی و پرداخت برای مدت سه سال بین دو کشور منعقد گردید که بهموجب آن حجم مبادلات بازرگانی بین طرفین برای سال اول ۲۶ میلیون دلار و برای سال دوم ۲/۲۹ میلیون دلار و برای سال سوم ۳۳ میلیون پیشبینی شد. برطبق این موافقتنامه کالای صادراتی ایران به مجارستان عبارت بودند از: خشکبار، دانههای روغنی، چای، توتون و فراوردههای آن، پنبه، روغن نباتی، ماهی و کنسرو و پوست و روده و پشم و ابریشم طبیعی و فرش و پارچههای ابریشمی، منسوجات جوراب و زیرپوش و منسوجات نخی و نخ پنبه و سنگهای معدنی و سنگهای قیمتی مانند فیروزه، محصولات شیمیایی و فراوردههای نفتی و گوگرد و … که قریب چهل رقم کالای صادراتی بود ولی عملاً صادرات از هشت قلم کالا تجاوز نکرد. شامل: پنبه، پوست خام، مقدار فرش و چوب، کشباف و پارچه پنبهای و حتی همین قلم با مقایسه ارزش کالاهای صادره و سهمیههای تعیین شده در موافقتنامه به میزان پیشبینی شده نرسید. طبق آمار بانک مرکزی ایران در سال اول موافقتنامه صادرات ایران به مجارستان ۳/۴ میلیون دلار و در سال دوم موافقتنامه صادرات ۶/۳ میلیون دلار و واردات ۳/۸ میلیون دلار و در هشتماهه سال سوم ۲۰/۵ میلیون دلار و واردات ۴/۴ میلیون دلار بودهاست. یکسال قبل از انعقاد موافقتنامه مذکور یعنی در مه ۱۹۶۵ یک موافقتنامه همکاری اقتصادی و فنی بین دو کشور در تهران به امضاء رسید که بر اساس آن دولت مجارستان موافقت نمود اعتباری به میزان ده میلیون دلار با بهره ۵/۲٪ جهت تحویل ماشینآلات و تجهیزات و انجام خدمات فنی در اختیار دولت ایران قرار دهد؛ ولی بهعلت اینکه شرایط این موافقتنامه با موافقتنامههای مشابه که ایران با دیگر کشورها منعقد نموده و تا حدی متفاوت بود، از تمام اعتبار مذکور استفاده نشد. در آوریل ۱۹۶۸ یک موافقتنامه دیگر همکاری اقتصادی و فنی بین ایران و مجارستان به امضاء رسید که بهموجب آن دولت مجارستان اعتباری به میزان چهلمیلیون دلار با بهره ۵/۲٪ در اختیار دولت شاهنشاهی برای انجام پروژههای صنعتی و خرید ماشینآلات و تجهیزات و خدمات قرارداد و موافقت نمود که ایران در مقابل به همان میزان نفت خام شرکت ملی نفت ایران به مجارستان صادر نماید. با توجه به اینکه مبادلات بازرگانی بین دو کشور با وجود امکانات فراوان برای بسط و توسعه به میزان پیشبینی شده در موافقتنامه بازرگانی مورخ مه ۱۹۶۶ نرسیده بود لذا کمیسیون مختلط مرکب از نمایندگان دو دولت ایران و مجارستان در ژانویه ۱۹۶۹ در تهران تشکیل گردید و نتایج حاصله از اجرای موافقتنامه بازرگانی و پرداخت را مورد بررسی قرار دادند و چون مدت اعتبار در ژوئن ۱۹۶۹ به پایان میرسید لذا هیئتهای نمایندگی دو کشور پیشنویس موافقتنامههای وزرای اقتصادی ایران و مجارستان آن را در بوداپست امضاء نمودند. برطبق آن قرار شد ایران در سال اول معادل یکمیلیون دلار اتومبیل سواری - اتوبوس، ۲۰۰ هزار دلار کفش - ۶۰۰ هزار دلار یخچال - چراغ گاز و آبگرمکن و ۳۵۰ هزار دلار فرش - یکصد هزار دلار صابون و پودر رختشویی - یکصد هزار دلار جوراب و پیراهن و زیرپیراهن، ۲۰۰ هزار دلار تریکو و پتو - ۵۵۰ هزار دلار دخانیات - ۲۳۰ هزار دلار روغن نباتی و دانههای روغنی - ۳۰۰ هزار دلار محصولات نخی به مجارستان بفرستد. در امضای موافقتنامه فوق طرفین توافق کردند که اجرای اصل کاملةالوداد را در مورد یکدیگر رعایت نمایند.
روابط اقتصادی ایران و مجارستان در سال ۱۹۷۰ وارد مرحله تازهای شد. در اردیبهشت این سال در تهران مذاکرات مفصلی بین هیئتهای نمایندگی دو کشور صورت گرفت و قرار شد که کالاهای صنعتی ایران در فهرست کالاهای قابل صدور به مجارستان قرار گیرد. در مهرماه ۱۳۵۰ یک هیئت بازاریابی و بازرگانی مرکب از وزیران صنایع و کارشناسان اقتصادی ایران به اروپا از جمله مجارستان مسافرت نمودند و سرانجام در آذرماه همان سال هیئت اقتصادی و بازرگانی مجار بهمدت یک هفته به ایران آمد و پیمانهایی بهمنظور خرید کالاهای گوناگون از قبیل کفش و جوراب و تریکو و کشمش و پنبه به امضاء رسید. از سال ۱۳۴۹ ایجاد یک کارخانه تولید قند از خرما در خرمشهر با همکاری فنی کارشناسان مجارستان آغاز به کار کرد و در سال ۵۰ به مرحله بهرهبرداری رسید. در مهر ۵۱ وزیر بازرگانی خارجی مجارستان در رأس یک هیئت شش نفری از مقامات اقتصادی و بازرگانی آن کشور برای شرکت در دومی اجلاس مشترک وزیران اقتصادی ایران و مجارستان به تهران آمد و طی مذاکراتی توافق شد که دولت مجار میزان خریدهای خود را از ایران افزایش و متنوع سازد. در همین سال مذاکرات دیگری برای تأمین دومین واحد تولیدی تحقیق شده خرما صورت گرفت و ایجاد یک واحد عظیم کشت و صنعت در دشت مغان در دستور همکاریهای اقتصادی و فنی دو کشور قرار گرفت.

مردم
جمعیت مجارستان بالغ بر ۱۰٬۳۱۳٬۸۸۳ نفر (سازمان ملل متحد ۱۹۹۵) است. ۸۸٪ جمعیت کشور از مجارها تشکیل شده و دیگر تیرههای ساکن این کشور رومانیاییها، صربها، کرواسیها، آلمانها، و شمار نسبتاً زیادی از کولیها هستند. مطالعات ژنتیکی نشان دادهاست که مجارها فقط ۱۳ درصد از ژنهای اقوام اورالی را دارا هستند. زبان رسمی مجارستان مجاری است. ۷۰٪ مردم مسیحی کاتولیک و ۲۵٪ پروتستان هستند.

فرهنگ
سده نوزدهم برای این کشور احیاء ملی را به بار آورد که در آن، فرهنگ نقش بسیار ارزندهای را ایفا نمود. بخش عمده مؤسسات فرهنگی و سنتهای موجود کشور، ریشه در قرن نوزدهم دارند. بیش از نیمی از جامعه مجارستان تا میانههای سده نوزدهم از زندگی روستایی برخوردار بودند و در مقایسه با جامعه غرب، طبقه روشنفکر مجارستان منفعل باقی ماند. در همان زمان، جمهوری مجارستان به عنوان یکی از کشورهای اروپای مرکزی نوعی انتقال غربی از سنتهای قدیمی به سنتهای جدید را تجربه نمود که با مخالفت شدید کشورهای شبهجزیره بالکان و اروپای شرقی مواجه گردید. در اواخر دهه ۴۰ عنصر پیشرو سیاست فرهنگی از نوع بلشویکی حذف گردید و تا انقلاب سال ۱۹۵۶ سیاست فرهنگی طراحیشده به سبک اتحاد جماهیر شوروی سابق در کشور حاکم بود. پس از فرونشستن آتش انقلاب، فرهنگ آمرانه در اوایل دهه ۶۰ روبه زوال نهاد. در سال ۱۹۸۹، فرایند تجدیدنظر در زمینههای مختلف زندگی و انتقال تدریجی از سنتهای قدیمی به سنتهای جدید در کل بلوک کمونیسم در حال شکلگیری بود. درنتیجه تضعیف نظام کمونیسم، منابع دولتی بهتدریج تحلیل رفته و بهموازات حذف کنترل سیاسی، حوزه فرهنگ کشور از نظام یارانهای خارج گردید. در سال ۱۹۸۰، فرهنگ تجارتی به اوج خود رسیده و بنیاد فرهنگی سوروس نقش مهمی را در این میان ایفا نمود. سوارکاری و موسیقی دو بخش مهم از فرهنگ مجار است.

زبان
قسمتی از اروپا که عمده مردم به زبان مجاری صحبت میکنند. طبق آمار سال ۲۰۱۱، ۹٬۸۹۶٬۳۳۳ نفر از جمعیت مجارستان (معادل ۹۹٫۶٪ از جمعیت کشور) به زبان مجارستانی صحبت میکنند که از این بین ۹٬۸۲۷٬۸۷۵ نفر (معادل ۹۰٪) از این زبان به عنوان زبان اول استفاده میکنند و ۶۸٬۴۵۸ نفر زبان دومشان است.